Einde van het bijenseizoen

Op en rond ons terrein werken onze bijen elke dag aan iets groters: bestuiving, biodiversiteit en een gezonde leefomgeving. In deze blogreeks neemt onze imker Marianne je maandelijks mee in wat er in en rondom de bijenkast gebeurt. Van groei en ruimte geven tot honing, gedrag en seizoenswisselingen. Zo zie je stap voor stap wat er nodig is om een volk sterk en vitaal te houden. In deze september/oktober-editie staat het einde van het bijenseizoen centraal.

Einde van het bijenseizoen

Lange tijd gold 1 oktober als het moment waarop de bijen klaar moesten zijn voor de winter. Door de veranderingen van het klimaat is die datum echter steeds minder vanzelfsprekend. Dankzij de hoge temperaturen blijven zomerbijen langer actief en vliegen ze nog volop op zoek naar de laatste nectarbronnen die beschikbaar zijn. 

Na de laatste honingoost in juli begint voor de imker het inwinteren: het voorbereiden van de bijenvolken op de winterperiode. Een belangrijke stap is het bestrijden van varroamijt. Na de laatste oogst voert iedere imker deze bestrijding uit op een manier die bij hem of haar past. Daarbij worden toegelaten middelen gebruikt, bijvoorbeed op basis van mierenzuur, thymol of andere goedgekeurde bestrijdingsmiddelen. Deze behandeling is cruciaal om de winterbijen gezond te houden.

Wanneer de bestrijding is afgerond wordt de voedselvoorraad in de kast aangevuld. Omdat de bijen tijdens de wintermaanden grotendeels in de kast blijven en daar moeten overleven, hebben zij voldoende voedsel nodig. De honing die nog aanwezig is, wordt aangevuld met suikerwater. Gemiddeld heeft een bijenvolk tussen de 15 en 20 kilogram wintervoer nodig. Grote imkerijen kopen hiervoor kant-en-klaar suikerwater in, terwijl kleinere imkers het vaak zelf maken. Een veelgebruikte verhouding is drie delen suiker op twee delen water.

Het suikerwater wordt in de kast geplaatst, waarna de bijen het opnemen en opslaan in raten als wintervoorraad. 

In deze periode vindt ook de zogenoemde darrenslacht plaats. Darren hebben na de bruidsvluchten geen functie meer binnen het volk. Ze verzamelen geen nectar of stuifmeel, maar verbruiken wel voedsel. Omdat het volk zich voorbereidt op de winter, worden de darren uit de kast gewerkt. Uiteindelijk sterven zij buiten het volk. Zo gaat een bijenvolk zonder darren de winter in. 

Zodra er voldoende voedsel aanwezig is, worden de bijen zoveel mogelijk met rust gelaten. Tijdens de winter vormen zij een wintertros. Hoewel bijen niet in winterslaap gaan, verminderen ze hun activiteit sterk. Door dicht tegen elkaar aan te gaan zitten, produceren ze voldoende warmte om de temperatuur in de tros op peil te houden. 

Om de varroamijt effectief te bestrijden, volgt in december vaak nog een aanvullende behandeling met oxaalzuur. Hiermee worden de mijten aangepakt die na de eerste behandeling nog aanwezig zijn. Wanneer een volk goed is behandeld en voldoende voedsel heeft, kan het sterk uit de winter komen en zich in het voorjaar weer snel ontwikkelen. 

Gedurende de winter blijven de kasten gesloten. Wel controleert de imker in januari of februari of er nog voldoende voedsel aanwezig is. Daarnaast is dit een rustige periode waarin materiaal en gereedschap kunnen worden nagekeken, onderhouden en schoongemaakt. En dan begint het wachten op het voorjaar, wanneer de bijen weer uitvliegen en een nieuw seizoen van start gaat.